Een greep uit de dag van gisteren...

Zo ontroerend als de natuur kan zijn wanneer je de zon ziet opkomen en weer onder ziet gaan, je de heldere sterrenhemel in het pikdonker ziet. Je de rust en stilte voelt als je op vakantie in de bergen bent. Je de pure elementen van water en wind voelt als je over het strand loopt. Zo ingrijpend maar tegelijkertijd ook verterend ontroerend kan de mens zijn wanneer deze zich bevind in de kwetsbare periode van dementie.

Ruim 25 jaar geleden begon ik met werken in de ouderenzorg. In een verpleeghuis waar ik de inservice opleiding ziekenverzorgende volgde. Het eerste half jaar heb ik gewerkt op een PG afdeling. Nu werk ik in een kleinschalige woongroep waar ouderen met dementie wonen. Ook dit valt onder verpleeghuiszorg. Ik had mezelf 25 jaar geleden één belofte gedaan: NOOIT meer in een verpleeghuis werken. Tegenwoordig zijn de verzorgingshuizen niet meer wat ze vroeger waren en kom je dus al snel in de verpleeghuiszorg terecht. Hoe het dan ook genoemd wordt; Zorghotel, kleinschalig wonen, het is gewoon verpleeghuiszorg die je verleent aangezien je minimaal ZZP 5 geindiceerd moet zijn om geplaats te worden. Wat op het eerste oog onveranderd lijkt is de zorg die je verleent. Maar is dit wel zo? Iemand wassen en aankleden blijft natuurlijk hetzelfde. Waar het vroeger bleef bij de praktische handelingen en rapporteren gaat dit tegenwoordig verder met een uitgebreide rapportage, multidisciplinair overleg voorbereiden, plannen en houden. Zorgplannen maken, aanvullen en bijhouden. Contact onderhouden met mantelzorgers, familieleden, vrijwilligers, artsen en andere deskundigen. Deelnemen aan verschillende werkgroepen zoals een MIC commissie, OR, activiteitencommissie, mantelzorgbeleid noem het maar op. Er blijft door al deze extra taken minder tijd over om daadwerkelijk aan de bewoner (ja ik blijf bewoner zeggen, geen client of zorgvrager. Ze wonen per slot van rekening op dat adres!) te geven. Ook vanwege de bezuinigingen zijn er per saldo minder handen aan het bed. Hoe vaak komt het niet voor dat er personeelstekort is? En als er dan ook nog zieke collega's zijn dan loop je zo met 3 tekort, wat niet aangevuld kan worden met uitzendkrachten omdat daar simpelweg geen geld voor is! Ondanks dat alles blijven we ons inzetten om kwalitatief hoogwaardige zorg te verlenen. Mede omdat er zomaar een inspectie kan plaatsvinden die een middag van te voren wordt aangekondigd. Op zich goed dat er kwaliteit wordt gewaarborgd maar het maakt wel dat er krampachtig gewerkt wordt en de essentie van het werk verloren gaat. Namelijk er zijn voor de mensen die je zo hard nodig hebben. Kwetsbare mensen die "roepen" om aandacht. De ontroering die optreedt wanneer een mw die helemaal in haar eigen wereldje zit je ineens aankijkt en naar je lacht. Op dat moment kijk je elkaar recht in de ogen aan en heb je voor een split second eventjes echt contact. Wanneer een meneer zegt, kom even bij me als je hem wekt om op te staan. Op dat moment heeft hij behoefte aan een beetje warmte, menselijk contact zonder daar een bijbedoeling mee te hebben. Staan we genoeg stil bij die gevoelens van onze kwetsbare medemens die aan het dementeren is? Want als er één ding sterk aanwezig is dan zijn het wel emoties. Die lijken juist versterkt in deze fase van het leven. Wordt er niet voorbij gegaan aan de behoefte van koestering en warmte die de dementerende medemens zo nodig heeft ten koste van de o zo nodige kwaliteits eisen die worden gesteld aan de zorgprofessionels?
Met deze vraag sluit ik af. Ik ben bang dat er geen eenduidig antwoord op deze vraag zal zijn.
Genoeg stof om over na te denken. Ondertussen wens ik alle medewerkers in de zorg sterkte en veel werkplezier. Want de echte zorgliefhebbers beleven ondanks alle bezuinigingen en reorganisatie toestanden toch nog momenten van ontroering en tederheid!

Mijn eerste week bij mijn nieuwe werkgever zit erop. Mijn werk als coordinerend verpleegkundige moet nog vorm krijgen, eerst maar eens de bewoners, collega's en het huis leren kennen. 

Want daar gaat veel energie in zitten. Het wiel hoeft natuurlijk niet opnieuw uitgevonden te worden maar je moet wel weer nieuwe namen bij nieuwe gezichten onthouden. Een uitdaging voor het geestelijk vermogen zullen we maar zeggen. Net zoals vroeger op school blijkt dat herhaling de beste manier is om nieuwe dingen te leren en te onthouden. Nu is één van mijn levenspreuken: "Men is nooit te oud om te leren". Net zoals "Carpe Diem". Dat is ook een hele mooie omdat je nooit weet wat morgen je brengt. Wie weet waarom we hier op aarde zijn? En aangezien ik er toch ben laat ik er dan van genieten, toch?

Genieten van de dag dat lijkt voor een hoop mensen toch moeilijk te zijn. Helemaal als je aan het dementeren bent en je tegen je zin in opgesloten wordt in een vreemd huis, gevangenis zoals een meneer A dat gisterenmiddag tegen me zei. Ïk snap nou niet waarom ik geen sleutel heb. Ik kan niet naar buiten wanneer ik wil. Ik kan niet gaan waar ik wil. Het is hier net een gevangenis". Tja, hoe reageer je dan als je die meneer nog maar net 4 dagen kent, je weet wel dat hij ineens enorm agressief kan gaan reageren. Rustig blijven en gerichte aandacht geven blijkt ook in dit geval goed te werken. Meneer A gaf aan dat hij zo af en toe eens heeft dat hij denkt: Hoe ben ik hier terecht gekomen? Geen idee wie, wat of hoe? Ik vertelde meneer A dat iedereen die hier woont geen sleutel heeft om naar buiten te gaan. Daar keek hij vanop, hij dacht waarschijnlijk dat hij de enige was. "Oh" zei hij, "dat moet het leed zeker verzachten?" "Als je het zo wil noemen"zei ik. "Ja, gedeelde smart is halve smart". Ik wachtte zijn reactie af. Kon hij erom lachen of niet? Hij lachtte niet maar was uiterst serieus. Ja, dat was zo, gedeelde smart is halve smart. Pffff, gelukkig had ik het juiste gezegd. Toen begon hij erover dat hij soms niet wist dat hoe hij nou hier gekomen is. Ik legde uit dat wanneer dat nou ook gebeurt wanneer hij buiten is dat nog weleens gevaarlijk kon zijn. Stel dat hij wel een sleutel heeft en naar buiten kan wanneer hij wil. En hij loopt daar ergens en zich ineens realiseert: Verrek, waar ben ik nu eigenlijk? Hoe kom ik hier? Waar moet ik naartoe? Het verkeer, wat ontzetten druk is, help wat nu?

Meneer A keek me aan en luisterde vol aandacht naar me. Ik zag hem denken. Mensen met dementie zijn niet gek hè? Ze hebben wel een hersenaandoening maar bij lange na niet gek. Als je je dat realiseert ben je al een eind op weg. Dat scheelt enorm in de benadering. Want als ze (lees iedereen) een hekel aan iets hebben dan is het wel om als een kind of als een gek benaderd te worden.

Na mijn uitleg en zijn acceptatie gingen we samen naar beneden om een kop thee te drinken. Ik zal nog even vermelden dat ik in de ochtend meneer A heb geholpen met de zorg. Nadat hij aangekleed en wel aan de ontbijttafel zat keek hij me met een schuin hoofd aan. "Ha, daar heb je m'n grote vriendin weer". Dat deed me goed, ik ken hem tenslotte nog maar amper een week

Heerlijk werk heb ik toch!